PITX is One of the Best Infrastructures for Travelers, But It Could Be Better
June 16, 2026

Kapag napupunta ako sa PITX after a long trip, at gaya ng karamihan ng biyahero, ang una kong naisip ay, “Ang ganda talaga nito.”
Coming from provinces where bus terminals are minsan simpleng waiting shed lang o bakanteng lote na may ticket booth, PITX feels different. Maluwag, may aircon, may proper loading bays, may stores, may security. Sa unang tingin, masasabi mong pinag-isipan ito.
Habang naglalakad ako papunta sa aking gate, napaisip ako kung gaano kalaking improvement ito kumpara sa mga terminal na nakasanayan natin noon. Yung tipong naghahabol ka ng bus habang umuulan, nakikipagsiksikan sa bangketa, at naghahanap kung saan banda nakaparada ang sasakyan mo.
Pero habang tumatagal ako sa loob, napansin ko rin na may isang bagay na madalas mangyari sa maraming magagandang infrastructure projects.
Maganda ang building.
Pero hindi laging maganda ang experience.
Sa isang bahagi ng terminal, halos nagiging bottleneck ang daanan dahil sa dami ng tao. Yung walkway na dapat diretso lang sana ang lakad, nagiging obstacle course. May mga nakatayo sa gitna, may naghihintay kasama ang buong pamilya, may mga bagahe na iniwan na parang may sariling upuan.
Minsan kailangan mo pang umiwas sa maleta kaysa sa ibang tao.
May nakita rin akong mga waiting chairs na may mga basura. Hindi naman marami, pero sapat para mapansin mo. Nakakalungkot lang isipin na ang isang lugar na ginawa para maging komportable ang mga biyahero ay unti-unting nagiging ordinaryong terminal dahil sa mga maliliit na bagay.
Habang paikot-ikot ako, nalito rin ako sa pwesto ng ilang tindahan.
Hindi naman dahil kulang ang stores. Sa totoo lang, marami silang options.
Pero minsan parang wala silang malinaw na pagkakagrupo. Kung gutom ka at nagmamadali, mapapaisip ka kung saan banda ang food area. Kung may kailangan kang bilhin bago bumiyahe, kailangan mo pang maglakad para malaman kung nasaang section iyon.
Ganun din sa ticketing booths.
May pagkakataon na parang malayo ang pagitan ng booth at loading bay. Para sa mga sanay bumiyahe, maliit na bagay lang siguro iyon. Pero paano kung senior citizen? O first time traveler? O may kasamang bata at maraming gamit?
Doon ko naisip na minsan hindi sapat na maganda ang architecture.
Kailangan human-first ang architecture.
Bilang cyclist, madalas kong marinig ang salitang “flow.”
Kapag maganda ang bike trail, hindi mo kailangang isipin kung saan ka pupunta. Natural ang galaw. Intuitive. Hindi ka napipilitang huminto para mag-isip kada limang metro.
Parang ganoon din dapat sa isang transport hub.
Dapat alam mo agad kung saan ang ticketing. Saan ang loading area. Saan ang kainan. Saan ang CR. Saan ang waiting area.
Hindi dahil nagbasa ka ng limang signboards.
Kundi dahil malinaw na ipinapakita ng disenyo mismo.
Minsan kasi ang crowd control ay hindi lang tungkol sa security guards o announcements.
Minsan design problem siya.
Kapag obvious ang daan, susunod ang tao.
Kapag malinaw ang waiting areas, mas kaunti ang tatambay sa walkways.
Kapag may designated spaces para sa bagahe, mas kaunti ang haharang sa daanan.
Kapag intuitive ang zoning ng mga tindahan, mas kaunti ang paikot-ikot na tao.
Hindi mo kailangang pagsabihan ang bawat tao kung ang disenyo mismo ang nagtuturo kung ano ang tamang gawin.
At siguro iyon ang dahilan kung bakit tumatak sa akin ang PITX.
Hindi dahil sa mga mali nito.
Kundi dahil sa potensyal nito.
Kapag tinitingnan ko ito, nakikita ko na posible pala gumawa ng world-class infrastructure para sa ordinaryong Pilipino. Nakikita ko rin na ang susunod na challenge ay hindi na lang paggawa ng magagandang gusali.
Paano natin gagawing mas madali ang buhay ng taong gumagamit nito araw-araw?
Kasi sa dulo ng lahat ng blueprint, concrete, at steel, hindi naman building ang tunay na customer.
Tao.
At siguro iyon ang tanong na dapat laging bumabalik sa bawat terminal, kalsada, bike lane, at pampublikong espasyo na ginagawa natin:
Kapag ginagamit na ito ng tao, gumagaan ba talaga ang biyahe nila?